Tophane Saat Kulesi

Tophane Saat Kulesi, yukarı doğru kademeli olarak daralan, saatli bölümle beraber dört katlı bir yapıdır. Dört cephe de birbirine eş olarak tasarlanmıştır. Sadece denize bakan cephede kapının üstünde Abdülmecit’e ait tuğra yer alır. Bu her cephedeki yüksekçe ve daire kemerli kapının iki yanında köşelere gelen yerlerde ikişer dor sütunu cepheden bağımsız olarak yerleştirilmiştir.

Bu arada küre biçimli taşlar kapı önlerinde bulunmaktadır. Kulenin zenin kat ile birinci kat arasında bir triglif-metop bandı yer alır. Üst katta dor sütunlarının yerine iyon düzenindeki pilastrlar almıştır. Birinci kattaki açıklık bu sefer dikdörtgen olmasına rağmen, üstünde konsollarla taşınan basık ve aynası boş bir kemer düz bir lento üzerinde yer alır. İkinci kattaki kompozisyonda yine ortada yarım daire kemerli bir açıklık görülür. Köşelerde ise bitkisel motifler çerçevelendirilerek değerlendirilmiştir. Bu katı saatlerin olduğu kattan ince konsol bir saçak ayırır. En üst katta ise girlandlar içine yerleştirilmiş saatler ile köşelerde kıvrımlı destekler yer alır. Ayrıca köşelerde küre biçimli taşlar zemin kattakilerden daha küçük boyutlularıyla yerleştirilmiştir.

Tophane Saat Kulesi, Tophane’de Salıpazarı’nda, Nusretiye Camii’nin arkasında, İstanbul Modern Sanat Müzesi’nin bahçesi içinde yer alır. Mimarının Balyanlar olduğu söylenmektedir.

Eski fotoğraflarından Tophane Rıhtımı’nda deniz kenarında olduğu görülen kule, denizin doldurulması sonrasında, gümrük alanının yüksek duvarlarının arkasında kalmıştır. Giriş katındaki Sultan Abdülmecit’in tuğrası üzerindeki kitabe 1848-49 tarihini göstermektedir. Neoklasik tarzda yapılan kule 15 m. uzunluğundadır.

Kare kesitli katlarla yukarı doğru kademeli olarak daralan yapı, en tepedeki saatli bölümle birlikte dört kat olarak inşaa edilmiştir. Zemin kat, cepheden bağımlı olmadan köşelere yerleştirilmiş dörder kolonla kuşatılmıştır. Dor üslubundaki kolonlar arasına, her cephede, yüksek ve yuvarlak kemerli kapılar açılmıştır. Dışarı taşkın kilit taşları üzerinde palmet motifleri yer alır. Denize bakan kapısının üzerinde yıpranmış bir Abdülmecit arması bulunmaktadır. Zemin kat ile birinci katı bir triglif-metop frizi ayırır.

Kulenin birinci katı, köşelerde iyon başlıklı yivli pilastrlarla donatılmıştır. Pencerelerde, profilli konsollarla taşınan, düz bir lento üzerine açılmış, basık yuvarlak, ayna kısmı boş, barok görünümlü kemerler kullanılmıştır. İkinci kat, köşelerde çerçeveler içine alınmış çelenkler ve bitkisel süslemelerle hareketlendirilmiştir. İki yandan pilastrlarla sınırlanan pencereleri, yuvarlak kemerlerlidir ve üzengileri palmet motifleriyle tezyin edilmiştir. İnce saçak bölümünü ufak konsollar taşımaktadır.

Son katta her cephede, girland içine alınmış, daire biçimli, Zenith marka saatler vardır. Kurşun kaplı bir beşik tonozla örtülü saatli bölüm, köşelerde “S” kıvrımlı desteklerle kuşatılmıştır. Köşelerdeki küre biçimli taşlar, daha büyük boyutlarda zemin kattaki kapı önlerinde de bulunmaktadır.

Saat Kulesinin üzerinde uzunca bir sancak direği vardır. 1913’de geçirdiği yangından sonra uzun bir süre harap durumda kalan ve bir süre depo olarak kullanılan kule, 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansının desteğiyle restore edilmiş ve bugünkü görünümüne kavuşmuştur.

Bir cevap yazın