Damat İbrahim Paşa Çeşmesi

Ortaköy Camii önündeki meydanda yer alan çeşme, 1723 yılında Nevşehirli Damat İbrahim Paşa (Lale Devrinin meşhur sadrazamıdır. 1730 yılında çıkan Patrona Halil isyanında öldürülmüştür) tarafından yaptırılmıştır. Tam bir Lâle Devri eseridir.

Yalın silmelerle çevrelenmiş mermer cepheli çeşmenin alınlığında bir kısmı kırılmış baklava biçiminde çıkıntılar, altında da mukarnas bir bordür bulunmaktadır. Üzerindeki kitabe Şakir Ahmet Paşaya ait yedi satırlık kitab manzumedir. Kitabenin altında alınlığı istiridye motifli niş yer alır. Kaşkemer motifli ayna taşı, bir rozet ve iki yanında birer servi kabartmasıyla dekore edilmiştir.

Öne çıkan cephenin, biraz geride kalan iki kanadına da birer küçük çeşme yerleştirilmiştir.

1992 yılında Beşiktaş Belediyesi tarafından daha görünür olması için gerçek yerinden biraz daha geriye alınmıştır.

Damat İbrahim Paşa Kimdir?

Nevşehirli Damat İbrahim Paşa (d. 1660 – ö. 16 Ekim 1730, İstanbul), III. Ahmed saltanatında, 9 Nisan 1718 – 1 Ekim 1730 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış Türk asıllı Osmanlı devlet adamı. Oğuzların Beydilli boyuna mensup Boynuinceli aşiretindendir. İsmi Lale Devri ve Nevşehir ile özdeşleşmiştir. Enderun’dan yetişen sadrazamların on üçüncüsü ve Osmanlı sadrazamlarının yüz otuzuncusudur.

Nevşehir (Muşkara)’de dünyaya geldi. Babası İzdin (Zeytin) Voyvodası Ali Ağa idi.

İş bulmak için İstanbul’a gelmiş ve Eski Saray masraf katibi Mustafa Efendinin delaletiyle (tavsiyesiyle) 1689’da sarayın helvacı ocağına, daha sonra eski saray baltacıları ocağına kaydolmuştur. İbrahim Efendi hizmetleri ile zamanla yükselip Darüssaade ağasının yazıcı halifesi olarak Padişahın bulunduğu Edirne’ye gitti. Şehzade Ahmed’in padişah olmasından sonra 1703’te Darüssaade ağası yazıcılığına tayin edildi. Bu vazifedeyken padişahın itimat ve teveccühünü kazandı. Ancak Sadrazam olan Çorlulu Ali Paşa onu Edirne’ye gönderdi.

1715’te Mora Seferine çıkan Veziriazam Silahdar Damat Ali Paşa, İbrahim Efendi’yi mevkufatçılıkla beraberinde götürdü. Buranın alınmasından sonra da tahrir (katiplik) işi ile vazifelendirildi.

İbrahim Efendi, 1716 yılında Avusturyalılarla yapılan Petrovaradin Muharebesi’nde bulundu. Mağlubiyetten ve sadrazam ve serdar-i ekrem olan Silahdar Damat Ali Paşa şehit olduktan sonra vaziyeti Padişaha arz etmek üzere bir arıza ile ordu tarafından Edirne’ye gönderildi. III. Ahmed çok güvendiği İbrahim Efendi’yi geri göndermeyerek birinci ruznameci yaptı. Birkaç gün sonra da 3 Ekim 1716’da sadaret kaymakamlığına tayin etti.

İbrahim Paşa, şehit Silahdar Damat Ali Paşa’nin dul kalmış bulunan III. Ahmed’in kızı Fatma Sultan ‘la 1717’de nikahlanarak Damat oldu. İbrahim Paşa’nın teşebbüsleri sayesinde Avusturyalılarla barış yapılmasının kararlaştırılmasından sonra, 1718’de sadrazamlığa getirilerek Avusturya ile Pasarofça Antlaşması’nı imzaladı. Aynı yıl Venediklilerle de barış yapıldı.

İbrahim Paşanın on üç yıl süren sadrazamlığı zamanında İran ile bir kez savaş yapıldı. Ancak oluşturulan genel barış ortamında devlet bir huzur dönemine girmiştir.

Lale, Çırağan, Sadabad ve diğer mesirelerde, helva sohbetleri düzenlenmesi de bu dönemde oldu. Bunun yanı sıra ilk matbaanın tesisi ve sanayi müesseselerinin kurulması onun gayretleri ile gerçekleşti.

İbrahim Paşa, Eylül 1730’da meydana gelen Patrona Halil İsyanı sırasında Sultan III. Ahmed’in heyetiyle birlikte vardığı karar uyarınca öldürülerek cesedi isyancılara teslim edildi. Cesedi paramparça edildi.

Aynı zamanda Halit Akçatepe’ninde büyük dedesidir.

Damat İbrahim Paşa’nın hayır eserleri oldukça fazladır. Bunların başında, zevcesi Fatıma Sultanla beraber İstanbul’da Şehzade Camii yakınında yaptırdıkları dershane (Darülhadis), talebeye mahsus odalar, sebil, kütüphane gelir. İstanbul’un muhtelif yerlerinde çeşme, sebil ve mesire yerleri yaptırmıştır. Ayrıca doğum yeri olan ve o tarihte Niğde’ye bağlı olan Muşkara köyünü, başka yerlerden ahaliyi getirip, aşiretleri iskan ile burayı kaza yaptı ve kasabayı sur ile genişletti. Muşkara adını kaldırıp Nevşehir diye adlandırdığı bu yerde iki cami, bir medrese ve medrese talebesiyle fakir halk için imaret yaptırdı.

İstanbul’da kitap satan esnafta bulunan nadide kitapların, ucuz fiyatla satın alınarak Avrupa’ya gönderildiğini öğrenen İbrahim Paşa, bu eserlerin yurtdışına çıkışını yasaklayıp kütüphaneler tesis etti. Ayrıca İstanbul’da bir çini fabrikası ve çuha fabrikasının yanında Hatayi ismi verilen kumaş fabrikasının tesisi, İbrahim Paşa’nın gayret ve çalışmalarıyla olmuştur. Lale Devri ile başlayan park ve bahçelik de bu gayretli sadrazam sayesinde gerçekleşti. Ancak 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı’ndan sonra bu bahçeler yakılıp yıkıldı.

Damat İbrahim Paşa Çeşmesi Adres Bilgileri

Mecidiye Mahallesi, Mecidiye Köprüsü Sk. No:20, 34347 Beşiktaş/İstanbul

Damat İbrahim Paşa Çeşmesi’ne Nasıl Gidilir

Damat İbrahim Paşa Çeşmesi Yol Tarifi

Bir cevap yazın