Ali Paşa Hanı

Oldukça iyi bir şekilde bu güne gelebilmiş olan Ali Paşa Hanı, Unkapanı’nda, Küçükpazar’ dadır. Bir 18. yüzyıl eseri olan han, boş olup, 2014 yılı yazında, avlusu tiyatro sahnesi olarak kullanılmıştır.

Bir 18.yüzyıl eseri olan Ali Paşa Hanı, Unkapanı, Küçükpazar’da, cadde üzerindedir. İstanbul Ticaret Üniversitesi’nin karşı çaprazındadır. Ateş tuğlalarıyla inşa edilmiş olup, cadde üzerindeki cephesi kırılarak bir hareketlilik kazandırılmış olduğundan, farklı inşa tekniğiyle bulunduğu alanda güzel bir görüntü sergilemektedir. Hanın bulunduğu alan, yani Unkapanı ile Eminönü arasında kalan bu yer, ilkçağda şehrin en önemli iskelesiydi. Önceleri Zeugma olarak adlandırılan iskele daha sonraları Perama olarak söylenmeye başlanmış. Perama’dan Galata’ya (Sykaia) kayıklarla taşımacılık yapılıyormuş. VI.Yüzyıla gelindiğinde burada kereste ve odun antrepolarının olduğu bilinmektedir.

Unkapanı, adını, Osmanlı döneminde burada yapılmakta olan hububat ticaretinden alır. Kapan kelimesinin, sözlükteki anlamı; büyük terazi veya kantardır. Fatih Sultan Mehmet’in, İstanbul’u fethetmesinden sonra, çeşitli yerlerden Unkapanı’na getirilen hububattan dolayı yöre bu ismi almıştır. Hububat, Unkapanı’na getirilerek cinsine göre ayrılır, defterlere kaydedilir, fiyatı belirlenir ve ondan sonra kapan dışına çıkartılıp dağıtımı yapılırdı.

Ali Paşa Hanı, Unkapanı’nda 18.yüzyılda inşa edilmiş bir ticaret hanı olup, iki katlıdır. Caddenin kenarına inşa edilmiş olan hanın banisi Ali Paşa’nın kim olduğu tam olarak bilinmese da, muhtemelen Çorlulu Ali Paşa olduğu tahmin edilmektedir. Çorlulu’nun bu eseri, değişik hayratlarına gelir getirmesi amacıyla yaptırmış olduğu varsayılmaktadır. Çorlulu Ali Paşa, Sultan II. Mustafa’nın damadı olup, Osmanlı İmparatorluğunda sadrazamlık yapmıştır. 1710 yılında, III. Ahmed tarafından azledilerek değişik yerlere sürülmüş, 26 Aralık, 1711 tarihinde Midilli’de, idam edilmiş, başı İstanbul’a getirilerek teşhir edildikten sonra Divanyolu’nda yaptırdığı camideki türbesine defnedilmilştir.

Hanın yapım tarihi tam olarak bilinmese de, duvar tekniği, burasının bir XVIII.yüzyıl yapısı olduğunu göstermektedir. Dikdörtgen şekilli hanın ortasında bulunan açık avlunun hafif yamuk oluşu, arsanın konumundan kaynaklanmaktadır. İstanbul’un, ilk şekli fazla bozulmaksızın günümüze kadar gelebilen sayılı hanlarından biri olan Ali Paşa Hanı, şehrin yoğun ticaret bölgesinde hâlâ esas görevini sürdürmektedir. Dış cepheler taş ve tuğla şeritler halinde örülmüştür. İçeride revak kemerleri taş payelere oturtulmuş, sokak tarafındaki giriş kapısı üzerinde konsollu bir çıkma oluşturulmuştur. Hanın en ilgi çekici tarafı, şehrin eski sokak dokusuna uygun inşa edilmesidir.Bu yüzden Eminönü tarafındaki bölümü cephenin diğer bölümünden kırılarak dışarı taşar. Haliç’e bakan cephe köşelerinde iki çıkma mevcuttur. Burada üst katta güzel bir mimari çözüm ile bir pencere yerleştirilmişken, bitişiğine 1960’lı yıllarda inşa edilen modern bir iş hanı bu pencereyi kapatmıştır. Giriş cephesinde kapının üstünde taş konsollara dayanan bir çıkma vardır.

Alt katta kemerlerle dışarı açılan tonozlu dükkan gözleri, üst katta ise her biri dışarıdan iki pencereden ışık alan ocaklı odalar bulunur. Ali Paşa Hanı, Osmanlı devri Türk şehir içi ticaret hanlarının güzel ve nisbeten iyi korunmuş bir örneğidir. Şehrin en önemli caddesini, değişik cephe görüntüsüyle süslemektedir. İstanbul’da bundan başka, Kapalıçarşı’da iki Ali Paşa Hanı daha vardır. Çok değişmiş durumda olan bu hanların hangi Ali Paşa tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir.Ali Pasa Hani 2

Küçükpazar’da bulunan Ali Paşa Hanı, 2014 yılı yazında, hanın varisleri arasında bulunan tecrübeli tiyatrocu Genco Erkal tarafından tiyatro sahnesi olarak kullanıldı. Nazım Hikmet’in 50.ölüm yıldönümünde, büyük ustanın “Bursa Cezaevi’nden Mektuplar ” isimli eseri, tarihi avluda tiyatro severlerin dinletisine sunuldu.

Han, günümüzde boş olup, kullanım dışıdır. Sadece iki küçük odası bir demirci tarafından kullanılmaktadır. Girişte de bir çay ocağı bulunmaktadır. Bu güzel tarihi eser, meraklıları tarafından avlusunda bir çay içimi eşliğinde görülebilir.

Ali Paşa Hanı Adres Bilgileri

Adres: Sarıdemir Mahallesi, Kıble Çeşme Cd. No:25, 34134 Fatih/İstanbul

Ali Paşa Hanı’na Nasıl Gidilir

Aksine Tiyatro Yol Tarifi

Bir cevap yazın